Oecumenisch Brandpunt gaat door

Uit de OWR: Een spiegel van reacties, hoop en wilskracht van onze geloofsgemeenschap
De OWR meent dat door het buitengewone karakter van de bijeenkomst het goed is het informele gespreksverslag vrijwel  integraal te publiceren. Hiermee hopen we blijk te geven van wat er zoal leeft in het Brandpuntbestuur en indirect in onze geloofsgemeenschap.

Hubert opent met de Nederlandse vertaling van het gebed Veni Creator Spiritus dat hij in de viering van de 25e aanhaalde.

Emoties: Verbijstering, veel mee bezig in ons hoofd, geschokt, verdriet, tranen  over de wangen, er door overvallen voelen, donderslag bij heldere hemel, strijdbaar, geschrokken, geraakt, woede, sprakeloos, bitter, teleurstelling dat niet gezien is welke inzet er was of wat er gerealiseerd is juist op onderwerpen die voor katholiek Amersfoort van belang waren, verslagenheid zonder bij elkaar te kunnen zijn, zwaar op de schouders, zorg om verweesd Brandpunt als twee pastores de kerkgemeenschap zouden verlaten, de grond zakte onder de  voeten vandaan, dagen van slag, boos en verdrietig, verlies van vertrouwen, de gang van zaken doet pijn, de motivatie wordt niet begrepen, indringende  vragen over het waarom van geen verzet door de OLVvA.

Reacties op de viering: Indrukwekkende viering, geraakt door het thema, evenals door de reactie van Josephine, krachtig dat bestuur samen met alle pastores vooraan in de kerk stonden tijdens de mededeling, liefdevolle reactie van de voorzitter, indrukwekkend applaus voor Josephine. De tranen mochten er zijn. Ze werden gedeeld door de aanwezigen en door mensen die de viering thuis volgden. Er was onbegrip voor het letterlijk voorlezen van een gedicteerde mededeling zonder oog te hebben voor de pastorale uitwerking. Er is waardering voor de veerkracht die het ontvangende bestuur en pastores team voorin de kerk uitstraalden en de voorbereiding van de opvang daarna. Het was geen gemakkelijke opgave voor de voorzitter van het OLVvA bestuur. Ook dat werd gezien. De tegenstelling was groot: aan de ene kant boos en emotioneel, aan de andere kant trots op Het Brandpunt zoals het zich liet zien, schouder aan schouder.

Richting RK-kerk: Moeite met het feit dat dit van bovenaf wordt opgelegd, zonder overleg en naar de gemeenschap te kijken die hier leeft. De keus van de kardinaal wordt als niet onderbouwd ervaren. Financieel zou het niet nodig zijn. Het Brandpunt is financieel gezond. Dit is een jonge levendige gemeenschap die veel brengt. Er wordt niet begrepen waarom de RK-kerk zich juist uit deze gemeenschap terugtrekt. Dit is niet alleen voor de RK-leden erg, maar ook voor de PKN-leden. De leden van de Brandpunt-gemeenschap kiezen bewust voor de oecumene. Daar kan zowel de RKK als de PKN inhoudelijk niet bij gemist worden.

De kardinaal heeft dit al vaker ter discussie gesteld. In 2012 is door het OLVvA-bestuur duidelijk een keus gemaakt voor de oecumene. Het Brandpunt werd behouden. Waarom nu niet? Tijdens de fusie met de andere parochie schemerde al door dat de oecumene minder bovenaan de lijst stond. De vraag was niet of, maar wanneer dit zou gebeuren. Het bestuur had dit keer geen enkele kans om het besluit tegen te houden. Ondertussen is een wisseling van OLVvA-bestuur geweest. Niet alle bestuurders lijken warm te lopen warm voor de oecumene.

De inhoudelijke kant komt in de toelichting niet voor het voetlicht. Het gaat de kardinaal kennelijk alleen om de wekelijkse Eucharistie. Onbegrijpelijk dat iets moois als de Brandpunt gemeenschap daarvoor aan de kant gezet wordt. Een vraag die leeft: wat hebben we verkeerd gedaan? We hebben juist de tijd van onze zondagse vieringen aangepast om mensen de keuze te bieden de Eucharistie bij te wonen.

Duidelijk wordt dat het OLVvA-bestuur evenzeer werd overvallen. De Algemene kerkenraad van de PG HAN en de (plv.) voorzitter van Het Brandpunt zijn snel daarna uitgenodigd nadat het besluit door het bisdom aan het OLVvA-bestuur was meegedeeld. Extra erg is dat leden van de Kruiskerk-gemeenschap voorgehouden is dat ze onder andere naar Het Brandpunt konden gaan. Die maken dit nu voor de tweede keer en gemis aan een thuis mee.

Het lijkt er verder, zakelijk gesproken, op dat Kardinaal Eijk andere tijdlijnen hanteert dan volgens het DB contractueel vastgelegd zijn. De OLVvA heeft verplichtingen aan Het Brandpunt in een overgangsjaar. De RK-kerk blijft verantwoordelijk voor de helft van de vieringen.
Josephine staat vooralsnog ingeroosterd tot december 2021. Er is onduidelijkheid over de toekomstige positie van Josephine. 
Het wordt verstandig gevonden dat niet steeds wisselende pastores gestuurd worden, maar dat Josephine het komende jaar de gelegenheid krijgt om Het Brandpunt te begeleiden naar een nieuwe vorm van oecumene. 
Besluit: Het DB van de OWR zal dit dringend vragen aan het OLVvA-bestuur.

Kansen die gezien worden:

  • Dit noopt ons om te onderzoeken: wat is nu echt oecumene? De wortels zijn duidelijk. Maar wat willen we zelf met elkaar als katholieken, protestanten en anderen die met ons optrekken? Dat kan ondanks alles een mooi proces worden.
  • De reacties naderhand door de gemeenschap waren veelal redenerend vanuit kracht en inspiratie, hoe gaan we verder. Het zien van veerkracht. Vastbeslotenheid om Het Brandpunt en de oecumene voort te zetten. Er werd crowd funding of een kaartenactie voorgesteld. Sommigen willen protest aantekenen.
  • oecumene is gelaagd met niet opgeefbare verbondenheid, zoals in het verhaal van Ruth en Boaz: “mijn land is jouw land”.
  • De identiteit van de RK-kerk is er een van diversiteit. Er is ook iets anders nodig naast een zich conservatief ontwikkelende RK-kerk. Je kunt niet zomaar iets afscheuren zonder “de wijnrank” te beschadigen.  
  • Er zijn meerdere zelfstandig functionerende oecumenische gemeenschappen in Nederland die ervaringen willen delen en bereid zijn te helpen. Tips: de Sint Jans kerk Utrecht, de Leidse studenten ekklesia (intussen ook voorbeelden uit Zeist-West en Nuenen)
  • Voor de PG HAN is Het Brandpunt belangrijk. Ook de overkoepelende PKN op classis-niveau lijkt bereid de nodige stappen te zetten en mee te denken.
  • Er wordt vertrouwd op een geweten binnen de RK-kerk. Het is belangrijk om de gevolgen uit te zoeken en die voor te leggen, de ruimte op te zoeken. Het gaat om contractuele/zakelijke financiële, bestuurlijke en persoonlijke gevolgen voor de pastores en kerkbezoekers. Het is verstandig om dit in kaart te brengen en het gesprek aan te gaan op alle gebieden die vanuit Utrecht aangegeven worden. Bijvoorbeeld: de wijken Zielhorst, Kattenbroek en Nieuwland leveren een goede bijdrage aan de OLVvA. Dit besluit heeft dus financiële consequenties.
  • Katholieken en protestanten in de OWR houden elkaar vast. Ondanks kritische vragen die gesteld werden en felle discussie blijven wij als OWR ééndrachtig.
  • Er is veel hulp aangeboden, ook van katholieke zijde. Er is bemoediging om vooral door te gaan, de ruimte in diversiteit te nemen, het lopend vuur aan te wakkeren. 
  • Er zijn veel talenten binnen Het Brandpunt. Laat weten welke hulpbronnen je kent.
  • Er zullen gesprekken komen tussen de Algemene kerkenraad PG HAN (AK) en het OLVvA-bestuur
  • Er zal mogelijk een diplomatieke reactie uit de PKN komen op het besluit van de kardinaal
  • Journalisten hebben contact gezocht voor interviews. Er komen artikelen in het ND, Trouw en het AD.
  • Juridische zaken en contractuele verplichtingen worden uitgezocht.
  • De OWR wil graag de gewijde ruimte behouden. Die heeft de zegen van kardinaal Simonis meegekregen. Dat mag niet ongedaan gemaakt worden.
  • Het Brandpunt houdt graag een goede relatie met en vertrouwen in de Martinus en andere locaties.

Johan stelt de volgende fases voor om ondanks alles toch door te zetten en elkaar houvast te bieden:

  1. Kluwen van complicerende factoren ontwarren, helderheid over contracten, gesprekken tussen PKN en OLVvA, verdriet verwerken en herpakken.
  2. Verhelderen waar staan we voor, vervullen van de vacature van Geurt, bijvoorbeeld iemand die op interim basis richting/leiding kan geven aan dit proces, ook om het nieuwe Brandpunt helpen vorm te geven?
  3. Zodra we duidelijkheid hebben over wat onze mogelijkheden en bronnen zijn (mede gelet op de niet ondenkbare bezuiniging aan PKN-zijde) kunnen we gericht met elkaar verder pionieren en werken aan een duurzame toekomst. 

Actie Johan: Schets landkaart (spreadsheet) doorsturen rond fasering, juridische zaken en aandachtspunten. Uitgezocht moet verder o.a. worden welke documenten, intenties, contractueel, moreel helderheid geven over gemaakte afspraken. Johan roept OLVvA bestuur op daar met ons voorop te staan.

Reactie: De vraag is of we zoveel tijd krijgen. Er kan op de pastoor van de OLVvA zeker een beroep gedaan worden op medemenselijkheid en pastorale nood.

Hans geeft als penningmeester aan dat de vieringen en onze activiteiten op zich financieel gezond zijn. Het gebouw kan wel een probleem worden. Dat is voor 1/3 van de RK-kerk, die zou de geldwaarde uit de PKN-gemeenschap willen trekken. 

Geurt zegt dat het interview in Woord & Weg (zie Dropbox) over de waarde van onze oecumene goed is om nog eens te lezen in deze tijd.

Tot zover uit het hart en bezieling van de OWR. We zijn al op weg gegaan met herinnering aan de volgende woorden.

Slotwoorden en bede van Josephine in de viering van de 25e bij het verwerken van het besluit van kardinaal Eijk

Wat moet je zeggen wanneer datgene wat jou heilig is,
voor de ander geen prioriteit meer is? 
Hoe vind je elkaar? 
Hoe versta je elkaar 
waar de één het heeft over ‘onopgeefbaar verbonden’ in de oecumene,
terwijl de ander spreekt over ‘focus op eigen identiteit’? 
Waar ik zelf zal blijven zeggen 
dat geen enkele kerk compleet is zonder de ander, 
terwijl een ander dat echt anders ziet. 
De tranen om de littekens 
die de verwonding van het afscheuren zal geven, 
waarvan ik hoop dat er ook iets goeds uit komen kan. 
Ik gelóóf in de oecumene, niet als hobbyisme of aardig experiment;
ik geloof in oecumene 
als intrinsieke opdracht en waarde van alle christelijke kerken. 
Ik gelóóf in het Brandpunt. 
ik gelóóf in haar kracht en enthousiasme om nieuwe wegen te gaan, 
en te blijven zoeken naar verbindingen tegen de klippen op. 
Maar ik gelóóf ook in haar liefde 
om woede en teleurstelling om te buigen 
tot een gemeenschap die zij ten diepste is, 
en die gegrift staat op de steen in de muur bij de deur: 
“Waar de Geest van de Heer is, is vrijheid”. 
Laten we ons daaraan vasthouden wanneer we ons slotlied zingen:
Ga met God en Hij zal met je zijn.

Landkaart voor onze reis naar een nieuwe toekomst

Het DB en de OWR zijn door alle frustraties heen een landkaart en een reisschema aan het schetsen. We weten ons verzekerd van steun onderweg van vele parochies om ons heen, het pastoraal team en vele solidaire anderen. Ook van u/jou als hulpvolle, inspirerende en pionierende reismaatjes. 

Voel je dan ook vrij om toelichting te vragen over welke kant we opgaan ook al hebben we nog geen pasklaar plan. We beseffen dat we eerst een ingewikkelde puzzel hebben te leggen voordat onze landkaart compleet is. We willen daarom het gesprek met u/jou, leden van onze gemeenschap, voeren alvorens een richting te bepalen voor hoe we een duurzame oecumenische gemeenschap denken te kunnen blijven.

Er staan ons in ons reisplan 3 episodes voor ogen:

  • Komende maanden gaan we niet stil zitten. We hebben eerst wel even tijd nodig om ons verlies te verwerken, ons te herpakken. We zullen onze bestuurlijke standpunten gaan bepalen. Wie we willen zijn, wie hebben we daarbij nodig en hoe gaan we ons in het bestuurlijke geweld opstellen. De zakelijke onderhandelingen met de OLVvA zullen gaandeweg door de AK en/of OWR worden opgestart de eerste afspraken daarover zijn gemaakt. 
  • In juni/juli willen we het gesprek met de gemeenschap hebben gevoerd en een beeld hebben hoe we een interim periode ingaan. Hoe gaan we om met de vacature van Geurt? We kunnen denken aan ondersteuning door een interim pastor/adviseur eerder dan al een definitieve opvolger te zoeken. We weten immers nog niet hoe wij er over een jaar voorstaan. Tot de zomer van 2022 kunnen we dan de tijd nemen een goede basis voor onze toekomst te leggen en wie we graag Geurt zien opvolgen. Maar ook welke katholieke pastores in onze geloofsgemeenschap actief willen/kunnen zijn.
  • Zomer 2022 kunnen we dan verder bouwen en een nieuwe en uitnodigende oecumene. Hopelijk zijn we dan al een heel eind onderweg!

Suggestie en voorbeelden hoe het nieuwe Brandpunt in te richten horen we graag! De komende maanden zullen we als OWR vooral ook aandacht blijven geven aan:

  • Een zorgvuldige afronding van de vieringen in de Herberg
  • De overdracht van taken van Geurt, bemensing voor crisispastoraat en het samenstellen van een bijgesteld vieringenrooster voor de 2e helft van dit jaar.
  • En…hopelijk ook weer verruiming van bijeenkomsten door het afnemen van de coronapandemie.

Graag houden we de energie erin maar mocht iets je dwars blijven zitten of een pastoraal contact wenselijk zijn, dan kan je contact opnemen met het (inmiddels zogenoemde) reactieteam. Coördinator is Nol Hameleers. Nol is te bereiken op  of 06 55878997. Bestuurlijke vragen kan je stellen aan Hubert en Johan. 
Hubert Fermina en Johan van der Vorm